Artykuły

Targi Mieszkaniowe

Koniec z handlem roszczeniami do nieruchomości?

Pod koniec czerwce 2015 r.  polski parlament głosował w sprawie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz kodeksu rodzinnego opiekuńczego. Głównym celem nowelizacji było wyeliminowanie kontrowersyjnych przepisów, które umożliwiały proceder handlowania roszczeniami do nieruchomości.

Koniec z handlem roszczeniami do nieruchomości?

Za uchwaleniem nowych zmian opowiedziało się 283 posłów. Od głosu wstrzymało się 153, tylko jedna osoba była przeciwna proponowanym rozwiązaniom.

Patologie związane z handlem roszczeniami były szczególnie dobrze widoczne na warszawskim rynku nieruchomości. Do tej pory kancelarie prawne mogły skupować od właścicieli roszczenia do nieruchomości w bardzo niskich cenach, aby później sprzedawać je w cenach rynkowych. Po wprowadzeniu nowych przepisów prawo pierwokupu do nabycia gruntu od nabywcy roszczenia (wywłaszczonego na obszarze Warszawy) będzie posiadało miasto. Cenę sprzedaży roszczenia miasto będzie ustalało bezpośrednio z jego nabywcą. Wprowadzenie zmian ma m.in. zabezpieczyć sytuację nieruchomości, które obecnie służą celowi publicznemu.

Część gruntów lub budynków, które podlegają roszczeniom właścicielskim zostało zagospodarowane i jest wykorzystywane obecnie przez ośrodki użyteczności publicznej. W sytuacji gdy nabywca roszczenia dowiódłby swoich praw do danej nieruchomości, przyszłość tego typu placówek mogłaby być zagrożona. Determinowałoby to bowiem konieczność jej likwidacji lub przeniesienia w inne miejsce. Nowo wprowadzone przepisy niwelują tego typy problem, co stabilizuje sytuację z punktu widzenia miasta i jego mieszkańców. Według nowego prawa nabywca roszczenia, którego przedmiotem będzie obiekt użyteczności publicznej, będzie mógł otrzymać rekompensatę z tego tytułu. Niekoniecznie jednak egzekucja roszczenia opierała się będzie na fizycznym zwrocie nieruchomości. Nowe prawo daje bowiem możliwość odmowy zwrotu nieruchomości w naturze w uzasadnionych przypadkach.

Inną kwestią, które została rozwiązana poprzez wprowadzenie nowelizacji jest problem zarządców nieruchomości właścicieli. Określono obecnie, że kuratela nad daną nieruchomości może być prowadzona tylko wówczas, gdy nie ma przesłanek świadczących o tym, że były właściciel nieruchomości nie żyje. W przypadku, gdy prawowity właściciel nieruchomości od wielu lat nie ubiegał się o zwrot nieruchomości, na mocy nowych przepisów nieruchomość będzie mogła zostać przejęta przez władze miasta. Aby tak się jednak nie stało, osoba której przysługuje roszczenie do nieruchomości, musi w ciągu sześciu miesięcy od wezwania odpowiedzieć na zgłoszenie. Niedopatrzenie tego terminu skutkować będzie tym, że miasto będzie mogło obiekt przejąć.

Wywłaszczenie nieruchomości miało miejsce w 1945 r. na podstawie ogłoszonego wówczas dekretu Bieruta. Efektem wprowadzony wówczas zmian grunty warszawskie położone w granicach Warszawy zostały przejęte przez gminę. Następnym krokiem działających w tamtym czasie władz było zagospodarowanie tych terenów zgodnie z przewidywanymi potrzebami ogółu. Dekret Bieruta pozwolił miastu zagarnąć 12 tys. ha gruntów, niecałe 25 tys. nieruchomości. Ówczesną ustawą zostały objęte przede wszystkim grunty. Właściciele budynków, aby utrzymać prawo własności do budynku byli zobligowani do ustanowienia na obszarze nieruchomości gruntowej prawa wieczystej dzierżawy.

Obecny kształt ustawy nie podoba się byłym właścicielom, którzy szczególnie sprzeciwiają się prawu pierwokupu praw dekretowych oraz prawa użytkowania wieczystego, które w tej chwili będzie przysługiwało miastu. Przeciwnicy wprowadzanych rozwiązań powołują się na ich niegodność z konstytucją. W ich opinii wywłaszczenie nieruchomości możliwe jest tylko wtedy, gdy realizowane jest na cele publiczne i wiążę się z racjonalnym odszkodowaniem. Ich wątpliwości nie zostały jednak uwzględnione przez komisje senackie. Początkiem lipca senat bez poprawek przegłosował przepisy nowelizujące zapisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w tym zakresie.

Filip Jurczak

Słowa kluczowe

prawo, roszczenia do nieruchomości, nowe prawo, nowelizacja prawa, przejmowanie nieruchomości